Ang Alamat ng Bayan ng Magdalena

     Ang munting nayon ng Ambling na nasasakupan ng bayan ng Majayjay ay isang pook na masukal at nalilibot ng matataas na punongkahoy na nababalot ng mga baging at uway mula puno hanggang dulo. Kahit mayroon nang mga naninirahan sa nayong ito, patuloy pa rin itong pinamumugaran ng mababangis na hayop, makamandag na mga ahas at sari-saring ibon. Ngunit likas na matatapang ang mga tagarito. Wala silang kinatatakutang mababangis na hayop. Sinusuong nila ang kamatayan mapanatili lamang mapayapa ang kanilang pamumuhay. Isang pakikipagsapalaran ang manirahan noon sa maliit na nayon ng Ambling.

     Nang panahong iyon ang namumuno sa Majayjay ay isang malupit na Kapitan. Ang mga mamamayan ay sapilitang pinagbabayad ng P2.00 sedula. Ang mga taong nayon at tutol sa ganitong paniningil ng mga namumuno.

     Dahil sa kalayuan ng kanilng pook sa bayan ang mga taganayon ay lubhang nahihirapan sa kanilang pagyayaot-dito sa bayan upang makinig lamang ng misa sa simbahan. Naghihirap din ang ma taganayon sa paglalakad ng mga papeles sa pamahalaan tulad sa pagpapakasal at pagpapatala ng mga bagong silang na sanggol, atb.

     Bunga ng mga suliraning ito ng mga tao, pinagkaisahan ng mga matatanda na tumawag ng isang pulong upang pagusapan na hilingin sa mga may kapangyarihan na bigyan ang taong nayon ng layang makapagsarili. Hindi lamang ang mga taga-Ambling na munti ang natuwa sa mga panukala ng matatanda, kundi pati ang mga naninirahan sa mga karatig nayon sapagkat malaking kaginhawahan iyon sa kanila kung matutuloy. Ang pagpupulong ng mga tao ay nagkaroon ng bisa. Ang bawa't pamilya ay nasipag-abuloy ng kanilang kaya at sila ay nagtayo ng sariling simbahan. Nang maitayo ang simbahan ay humiling ang mga taga-nayon ng isang paring Kastila na siyang magmimisa araw-araw. Natuwa naman ang mga Kastila sa ginawa ng mga tao at sa pagsisikap na rin ng pari ay isang pulong ang tinawag upang gawing malaki at pangmatagalan ang simbahan. Ang mga lalaki ay inatasang manguha ng malalaking kahoy sa gubat upang gawing mga haligi at iba pang kagamitan. Ang mga babae naman, kasama ang mga binata't dalaga ay naghakot ng mga bato at buhangin.

     Sang-ayon sa sabi ng matatanda, nang matipong lahat ang mga kagamitan at itatayo na lamang ang simbahan ay may isang himalang ipinakita ang Diyos sa mga tagabaryo. Nakakita raw ang mga naninirahn sa nayon ng isang malaking baka na ang katawan ay nababalot ng ginto. Nangingislap ang katawan nito sa siakt ng araw. Ang hayop ay nagpamalas ng kabaitan sa mga tao na kahit lapitan ay hindi tumitinag sa pagkakatayo. Nang matagalan ay nanggilalas ang mga nakasaksi sapagkat ang gintong baka ay biglang nagbago ng anyo. Ito ay naging isang magandang babae na nakadamit ng puti at nasasabiatn ng nangingislap na mga alahas sa katawan. Nang malaunan ay nagsalita ang babae at itinanong kung ang mga taganayon ay buo ang loob na magtayo ng isang simbahan. At sinabi pa kung sila ay magtatayo ng isang tahanan ng Diyos ay kailangang sa tabi ng "Pintong Pilak" itayo ang simbahan at sa paligid niyon manirahan ang mga ao sapagkat doon sila mamumuhay nang maginhawa. At sinabi rin ng babae na siya ay isang sugo ng Diyos.

     May ilang tao ang nagsabing napakalayo ng pook na iyon. Ngunit sinabi naman ng mga babae na kung sa pook na nabanggit itatayo ang simbahan ay namamalaging kapiling ng mga tao ang gintong baka sa gayo'y pangangalagaan sila at mananatiling maginhawa ang kanilang pamumuhay.

     Ayon s matatanda, ang "Pintong Pilak" ay isang kuweba na may magandang alamat. Ang kuwebang ito ay nakatayo sa baybaying ilog na kung tawagin ay Duminding na sa ngayon ay tinatawag na "Kipot" sa sakop ng Ambling na Munti. Ang kuweba ay napapaligiran ng matataas na tagudturin na may munting pintuan patungo sa loob. Sang-ayon din sa salaysay ang Pintong Pilak ay isang malaking bukas na pintuan.

     Sa isang salaysay, sinasabing mayroon daw noong isang lalaking naghahanap ng kanyang nawawalang kalabaw. Sa paghahanap ay napadako siya sa nakabukas napintuan ng kuweba. Ang kuweba ay napapaligiran na malalaking punongkahoy at matataas na damo. Siya ay nagbakasakaling tingnan doon ang nawawalang hayop. Malayo na ang kanyang napaghahanapan ng kalabaw, ngunit hindi pa rin niya iyon makita kayat unti-unting nawawala ang kanyang pag-asa na makita pang muli ang kanyang hayop.

     Sa hindi inaasahang pagkakataon ay napatingin siya sa isang dako at napansin niyang nagliliwanag ang bunganga ng ilog. Nang siya'y mapalapit ay nakita niya ang bahagyang nakabukas na pinto na nilalagusan ng nakasisilaw na liwanag.

     Namangha ang lalaki at upang mabatid ang hiwaga sa loob ng kuweba ay unti-unti niyang itinulak ang panara ng pintuan at doon niya nakita ang isang daang patungo sa isang silid na malamig at naiilawan ng mga lampara. Sa pangyayaring ito ay ganap niyang nakalimutan ang tungkol sa kanyang hinahanap, lalo na nang makita niya ang mga nagkikintabang gamit sa bahay tulad ng pinggan, tasa, baso, kutsara, bandera at iba pang gamit na yari sa pilak. Naalaala tuloy ng magbubukid ang salaysay ng matatanda na ang lahat daw ng mga nakukulimbat ng mga tulisan noong una ay inilalagak sa isang yingib o kuweba.

     Nakadama siya ng katuwaan at sigla sa kabila ng naka-pangingilabot at di kapani-paniwalang pangyayari. Siya ay nasasa anyo ng pagdidili-dili nang makarinig siya ng bahagyang langitngit ng pinto sa isang panig ng kuweba. Napatingin siya at sa kanyang panggigilalas ay natambad sa kanyang paningin ang isang matandang babae. Pinalilipat siya. Sa kanyang pagkabigla ay nanatili siyang nakatayo sa gitna ng silid, hindi nakakilos, ni hindi makapagsalita.

     Walang anu-ano'y nagsalita ang babae at sinabi nitong huwag hihipuin ang ano mang bagay sa silid na iyon. Sinabi rin ng babae na ang mga kagamitang kanyang nakikita ay maaaring hiramin ng mga taong may malinis na damdamin at taos-pusong nangangakong ibabalik ang lahat na hiniram pagkatapos gamitin sa malinis na pangangailangan. At ang sino mang manghihiram ng kagamitang ay nagdadala ng isang puting dumalagang manok bilang bayad o upa sa paghihiram. Pagkatapos ng pagsasalita ng babae, ito ay biglang nawala at nagdilim ang loob ng kuweba. Kinusot ng lalaki ang kanyang mga mata at nang nagliwanag ang kanyang paningin ay natagpuan na lamang niya ito ay nananatiling nakasara.

     Nagdudumaling umuwi ng bahay ang magbubukid at isinalaysay ang kababalaghang kanyang nasaksihan. Ang balita ay mabilis na kumalat sa buong nayon ng Ambling na MUnti at sa mga karatig pook nito. Ngunit ang mga tao ay hindi makapaniwala sa ipinagsasabi ng magbubukid.

     Upang mapatunayan at maniwal ang mga tao sa ibinabalita ng magsasaka ay sinubuakn ito ng isang mag-asawang may pakasal. Kinausap ng ina ng ikakasal na siu Ka Petra ang lalaki na tulunagn sila sa panghihiram ng kasangkapan sapagkat kulang ang kagamitang magagamit sa handaang gagawin. Sumang-ayon naman ang magbubukid. Nagpahanda siya ng isang dumalagang manok na puti upang gawing pangupa sa hihiraming mga kasangkapan. Nang naihanda ang kailangan, nagtungo ang lalaki sa kuweba at kapag-daka'y kumatok sa pintuan. Sapat na ang tatlong katok sa pinto ng kuweba at ito ay binuksan na ng magandang babae na naninirahn doon.

     Tinanong na babae kung ano ang pakay ng magsasaka. Agad sumagot ang lalaki. "May pakasal si Ka Petra at kulang ang kanilang mga kagamitan kung kayat nakisuyo sila sa akin upang manghiram ngkasangkapan". ang tugon ng lalaki.

     Agad dumampot ang magandang babae ng tig-iisang dosenag kutsara, tinidor, kutsilyo, pinggan, bandehado at tasa atr iniabot sa lalaki. Pagkatanggap ng mha hiniram ay ibinigay ng magbubukid ang dala niyang puting manok na dumalaga. Nang dumating ang lalaki sa kanilang pook ay halos lumuwa ang mga mata ng kanyang mga kanayon sa nakitang dala-dala ng kanilang pinakisuyuan. Hindi agad sila makapaniwala hanggang hindi nila nahihipo ang mga kagamitan. Pagkatapos ng kasalan ay agad ibinalik ng lalaki ang kanyang hiniram. Simula noon ang mga taga-Ambling na Munti at mga naninirahan sa karatig pook ay palagiang nanghihiram ng mga kasangkapan sa magandang babae sa kuweba kung sila ay mayroong pagkakatao.

     Nagpatuloy ang gayong pagmamagandang loob ng mga taganayon at ng babae sa kuweba. Ngunit hindi pare-pareho ang ugali ng tao. May mabait at malinis ang hangarin sa kapwa. Mayroon namang masungit, masamang ugali at sakim sa lahat ng bagay.

     Minsan ay may nanghiram ng kasangkapan sa kuweba. Matapos pahiramin ng magandang babae ng lahat ng kailangan, ang nanghiram ay nagkaroon ng masamang hangarin. Nang hindi na magbalik ang nahiram, nagalit ang babae sa kuweba. Simula noon ay nakita nalamang ng mga taganayon na ang pinto ng kuweba ay laging nakapinid at wala nang makapanghiram ng mga kagamitan.

     Noong Setyembre 15, 1879 ay iniharap ng mga taga-Ambling na Munti sa Kapitan ng Majayjay ang kahilingan ng mga taganayon at karatig pook na sila bigyan ng karapatang makapagsarili. Ang kahilingan ay ipinadala sa Gobernador Heneral noong Setyembre 20. Bilang tugon, inatasan ng Gobernador Heneral ang Kapitan ng Majayjay kung may katutuhanan ang kahilingan ng mga tao.

     Noong Oktubre 30, 1879, isang pangkat ng mga namumuno sa pamahalaan sa pangunguna ng Alkalde na si Kgg. Arcadio Joaquin Luna, Padre Victorios, Kalihim Jose Carilio, isang agrimensor, Padre Andres Villalobos na nakatalaga sa Majayjay at mga kilalang mamamayan ang nagtungo sa Ambling na Munti upang suriin ang mapa ng mga baryo at ang lugar na saklaw nito.

     Noong Enero 18, 1880, tinanggap ng Gobernador Heneral ang magkasanib na rekomendasyon ng Obispo at isang Piskal na maging bayan ang Ambling na Munti. Sumang-ayon ang Gobernador at matapos pumili ng mga mamumuno sa bagong bayan ay kasunod na pinasinayaan ang pagtatag ng bagong bayan sa pangalan ng Madalena. Ang pangalan ay kinuha sa patron ng Ambling na Munti, ang Nuestra Señora Maria Madalena de Ambling.

     Simula noon ay nagsarili na ang bayan ng Magdalena. Nagsumikap ang mga mamamayan sa pagpapaunlad ng bayan. Ang matabang lupa sa kanayunan ay tinamnan ng niyog at sari-saring halaman na madaling pakinabangan. Nang mawala na ang kagubatan ay kinaingin ito ng mga tao at angmga kapatagan ay ginawa nilang palayan. Ang mga taganayon ay nag-alaga ng hayop at ang mga babae naman ay nag-aral ng paglalala ng basket, buslo, sambalilo at banig na yari sa pandan.

     Samantala, angmga namumuno s bayan ay nagsumikap na mapaunlad ang bayan. Nagtayo sila ng mga bahay paaralan sa bayan at mga nayon. Marami ang nag-aaral dito. Nagbukas ng mga padaluyang tubig upang ang mga mamamayan ay magkaroon ng malinis na inumin at maligtas sa mga sakit. Sa pamamagitan ng buwis ng taong bayan at sa tulong na nanggagaling sa pamahalaang nasyonal ay naipagawa ang mga lansangan sa bayan at mga daang patungo sa mga kanatunan.

     Ang Magdalena ay nabibilang sa ikaapat na uri ng bayan ng lalawigan ng Laguna. Ang 3, 803 ektaryang lupain na nasasaklaw ng bayang ito ay nahahati-hati sa kinatatayuan ng bayan at ng dalawampu't dalawang baryo. Sa kasalukuyan ang mamamayan ay umaabot sa 7, 692. Sa nakaraang taong piskal ang pamahalaang bayan ay kumita ng P199, 959. 39.

Ang mga nayong nasasakupan ng Magdalena ay ang sumusunod:
     1. Alipt Tg. alipt ipit (?) 'press'
     2. Baanan Tg. baanan 'taniman ng saging'
     3. Balanac Tg. palasak (?) 'common'
     4. Bukal Tg.bukal 'spring' Kast. bocal
     5. Buenavista (Kast.)
     6. Bulongan Mal. bulong 'to whisper'
     7. Bungcal Tg. bungkal 'to dig out'
     8. Buo Mal. 'whole'
     9. Halayhayin Tg. halayhay (?) 'to spread'
     10. Ibabang Atingay (?)
     11. Ilayang Atingay (?)
     12. Ilayang Butnong (?)
     13. Ilayang Butnong (?)
     14. Malaking Ambling (?)
     15. Malinaw Tg. linaw Mal. lanaw 'clear'
     16. Munting Ambling (?)
     17. Maravilla (Kast.)
     18. Sabang Mal. sapang ;a kind of tree'
     19. Sigaras Tg. galas (?) 'hanging galing sa hilaga'
     20. Salasad Tg. salasad (Mal.) 'river'
     21. Tanayan (?)
     22. Tipunan Tg. tipon 'file'

(Provincial Library-Laguna)